Diagnoza ADHD bywa wyzwaniem, ze względu na wysoka współwystępowalność z innymi zaburzeniami. Badania pokazują, że 44% pacjentów z ADHD ma dodatkowe jedno rozpoznanie, 32% – dwa, a 11% co najmniej trzy (Kołakowski A., i in., 2012). Oznacza to, że ważne w procesie diagnostycznym jest dokładne odróżnienie objawów ADHD od innych. Zdarza się tak, że objawy się na siebie nakładają, co dodatkowo utrudnia sprawę. Kluczowe jest jednak wychwycenie objawów, zrozumienie mechanizmów funkcjonowania oraz zidentyfikowanie źródeł.
Zaburzenia lękowe jest to jedno z rozpoznań, które należy uwzględnić w diagnozie różnicowej ADHD. W badaniach Van Ameringen i in. (2011) stwierdzono, że w grupie osób z ADHD u 27,9% rozpoznano również objawy zaburzeń lękowych. Zaburzenia lekowe, które najczęściej współwystępują z ADHD to fobia społeczna 38,5% oraz uogólnione zaburzenia lekowe (GAD) 23,1% (Van Ameringen i in., 2011), fobia specyficzna 23% oraz agorafobia – 19% (Sciberras i in., 2014)
ADHD i zaburzenia lękowe – konsekwencje
ADHD i lęk wpływają na to, że objawy osiowe ADHD mogą być bardziej nasilone. Osoba może doświadczać jeszcze większych trudności w skupieniu czy jeszcze bardziej prokrastynować. Koszty jakie ponosi pacjent są jeszcze bardziej dotkliwe. Może wiązać się to z większym bezrobociem, zwolnieniami chorobowymi, częstszą rehabilitacją czy terapią (Halmøy A. i wsp., 2009). Dodatkowo lęk hamuje impulsywność, co oznacza w praktyce, że objawy ADHD są mniej widoczne, a więc mniejsza nadruchliwość, rzadsze przerywanie innym czy mniejsza gadatliwość. Dlatego trudniej jest postawić odpowiednia diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie. Warto pamiętać, że takie połączenie częściej może występować u dziewczynek i kobiet.
Podobieństwa i różnice
Ważne!
W lęku może się pojawić nadruchliwość i impulsywność, ale wynikająca z czegoś innego niż w ADHD. Lęk i nadruchliwość spowodowana jest byciem w ciągłej gotowości, z obawy przed najgorszym. Natomiast w ADHD jest to potrzeba bycia w ruchu, trudność w powstrzymaniu się. Impulsywność natomiast, może być strategią radzenia sobie z niepewnością czy nieprzyjemnymi emocjami, np. podejmuje natychmiast decyzję bo już nie chce się tak czuć. W ADHD wynika z budowy mózgu i braku kontroli impulsów, a więc jest bodziec jest reakcja.
Podczas diagnozy ważne jest dopytania, sprawdzenie z czego objawy wynikają, bo to co wspólne może wynikać z czegoś innego. Przykłady:
- trudność ze skupieniem uwagi: w lęku wynika z myśli, obrazów, skojarzeń które się pojawiają, w ADHD dochodzą również bodźce z zewnątrz
- napięcie w ciele: w lęku wynika z ciągłego zamartwiania się, bycia w gotowości, w ADHD z braku możliwości poradzenia sobie z nadruchliwością, powstrzymywania jej
Podsumowanie
Diagnoza ADHD jest bardzo trudnym procesem, dlatego tak ważne jest różnicowanie ADHD z innymi zaburzeniami. Należy bardzo dokładnie przyjrzeć się objawom i tego z czego one wynikają. Od dobrze postawionej diagnozy zależy wprowadzenie właściwych interwencji farmakologicznych oraz terapeutycznych.
Jeśli zauważasz u siebie niepokojące objawy, które wpływają na Twój komfort życia, znacznie go osłabiając – napisz do mnie lub umów się na wizytę.
Bibliografia:
- Van Ameringen, M., Mancini, C., Simpson, W., & Patterson, B. (2011). Adult attention deficit hyperactivity disorder in an anxiety disorders population. CNS neuroscience & therapeutics, 17(4), 221-226.
- Halmøy, A., Fasmer, O. B., Gillberg, C., & Haavik, J. (2009). Occupational outcome in adult ADHD: impact of symptom profile, comorbid psychiatric problems, and treatment: a cross-sectional study of 414 clinically diagnosed adult ADHD patients. Journal of attention disorders, 13(2), 175-187.
- Sciberras, E., Lycett, K., Efron, D., Mensah, F., Gerner, B., & Hiscock, H. (2014). Anxiety in children with attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics, 133(5), 801-808.
- Kołakowski, A., Wolańczyk, T., Pisula, A., Skotnicka, M., & Bryńska, A. (2012). ADHD. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców. Gdańsk: GWP.