Zaburzenie lękowe uogólnione (ang. Generalized Anxiety Disorder, GAD) jest jednym z najczęstszych zaburzeń lękowych, które może poważnie wpływać na jakość życia. Osoby cierpiące na GAD doświadczają trudnego do opanowania zamartwiania się. Zamartwianie się dotyczy wielu aspektów życia. Pacjenci często relacjonują, że nie mogą powstrzymać zamartwiania przez co w końcu zwariują.
Czym jest GAD? Kryteria wg DSM-5
Zgodnie z DSM-5, aby zdiagnozować zaburzenie lękowe uogólnione, muszą być spełnione określone kryteria:
- Nadmierny lęk i zamartwianie się (przewidywanie najgorszych scenariuszy) dotyczące różnych aspektów życia (praca, zdrowie, relacje) występujące przez większość dni w okresie co najmniej 6 miesięcy.
- Trudność w kontrolowaniu zamartwiania się.
- Lękowi towarzyszą co najmniej trzy z następujących objawów:
- Niepokój lub poczucie napięcia.
- Łatwe męczenie się.
- Trudności z koncentracją lub „pustka w głowie”.
- Drażliwość.
- Napięcie mięśniowe.
- Zaburzenia snu (problemy z zasypianiem, przerywany sen lub uczucie niewyspania).
Objawy, który występują wywołują cierpienie oraz mają znaczący wpływ na funkcjonowanie. Lęk nie może być wyjaśniony innymi zaburzenia psychicznymi.
Jak GAD wpływa na życie?
Zaburzenie lękowe uogólnione może znacząco zakłócać codzienne funkcjonowanie, powodując trudności zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Osoby z GAD często czują się przytłoczone swoimi myślami i nieustannym zamartwianiem się. Jak to może wyglądać w praktyce?
Życie zawodowe: Osoba z GAD może unikać przyjmowania nowych obowiązków, obawiając się, że nie sprosta wymaganiom, mimo że obiektywnie jest kompetentna. Z powodu nadmiernego lęku często może popełnić błędy wynikające z ciągłego analizowania każdego szczegółu.
Relacje międzyludzkie: Nadmierny lęk o to, co inni myślą, może prowadzić do ciągłego poszukiwania potwierdzenia akceptacji. Z drugiej strony, osoba z GAD może unikać spotkań towarzyskich, obawiając się, że powiedziała coś niewłaściwego.
Zdrowie fizyczne: Chroniczny stres często objawia się w postaci bólu głowy, napięcia mięśniowego czy problemów z układem trawiennym, takich jak bóle brzucha lub biegunki. Te dolegliwości mogą dodatkowo wzmacniać lęk, tworząc błędne koło.
Codzienne życie: Proste decyzje, takie jak planowanie zakupów, mogą być źródłem nieproporcjonalnie dużego stresu. Osoba z GAD może spędzać godziny na analizowaniu różnych scenariuszy i obawiać się podjęcia złej decyzji.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) w leczeniu GAD
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest uznawana za jedną z najskuteczniejszych metod leczenia GAD. Skupia się m.in. na:
- Identyfikacji i zmianie negatywnych wzorców myślenia. Osoby z GAD mają tendencję do katastrofizacji i przewidywania najgorszych scenariuszy. CBT pomaga rozpoznawać te myśli, oceniać ich realistyczność i zastępować je bardziej racjonalymi.
- Identyfikacji i pracy nad przekonaniami dotyczącymi zamartwiania się. Osoby z GAD mogą wierzyć, że zamartwianie się pomaga im przygotować na najgorsze. Jednocześnie obawiają się, że jeśli nie przestaną się martwić, to mogą „zwariować”. Terapia pomaga zrozumieć te mechanizmy i zmieniać utrwalone przekonania.
- Redukcji objawów fizjologicznych lęku. Techniki relaksacyjne, takie jak ćwiczenia oddechowe czy progresywna relaksacja mięśni, pomagają zmniejszyć napięcie ciała i poprawić ogólny nastrój.
- Eksperymentach behawioralnych. CBT kładzie również nacisk na zmianę zachowania oraz sprawdzenie i podważenie przekonań na temat martwienia się – w tym mogą pomóc eksperymenty. Jednym z eksperymentów w GAD może być „odkładanie zamartwiania się na później” – ustalając określony czas w ciągu dnia na analizowanie swoich obaw. Innym może być celowe pozwolenie myślom biec własnym torem, bez aktywnego reagowania na nie.
- Rozwijaniu zdrowych nawyków. Poprawa higieny snu, regularna aktywność fizyczna, dbanie o swoje potrzeby są kluczowe dla zmniejszenia ogólnego poziomu lęku.
Podsumowanie
Zaburzenie lękowe uogólnione jest trudnym doświadczeniem, które może znacząco utrudniać codzienne życie. Warto jednak pamiętać, że jest to schorzenie, które w pełni można wyleczyć, a profesjonalna pomoc może przynieść realną ulgę. Terapia poznawczo-behawioralna to skuteczny sposób na zrozumienie mechanizmów lęku, nauczenie się nowych sposobów radzenia sobie z trudnościami i odzyskanie kontroli nad własnym życiem.
Jeśli zmagasz się z nadmiernym lękiem, nie jesteś w tym sam. Napisz do mnie – terapia to krok w stronę lepszego samopoczucia.
Zobacz inne wpisy!
Jak skutecznie zmieniać swoje zachowania dzięki terapii poznawczo-behawioralnej
Jestem do niczego – jak pracować z niewspierającymi myślami wykorzystując terapię CBT
Kiedy smutek staje się przytłaczający Zrozumienie i radzenie sobie z nieprzyjemnymi emocjami